*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


اخلاق در حوزه, اخلاق در حوزه شماره خبر: ٤٠٥٣٨٩ ١٢:١٥ - 1397/11/14   نماز شب / حضرت‌آیةالله مظاهریدرس اخلاق شماره 580 ارسال به دوست نسخه چاپي


نماز شب / حضرت‌آیةالله مظاهریدرس اخلاق شماره 580

نماز شب / حضرت‌آیةالله مظاهری


نماز شب از دیدگاه قرآن و معصومین‌ علیهم السلام قرآن شریف راجع به شب بیدارى، عبادت در سحر و طلوع فجر اهمیت فوق‏العاده‌ای قائل شده است. در اهمیت بیداری هنگام سحر و نماز شب، خصوصاً نماز شفع و وتر، همین بس که خداوند در ابتدای سوره فجر به آن‌ها سوگند ‌یاد کرده است و مى‏فرماید: «بسم الله الرحمن الرحیم‏، والفجر و لیال عشر والشفع والوتر واللیل إذا یسر هل فی‏ ذلک قسم لذی حجر» (فجر/5-1)...

 

در این سوره مبارکه، به آخر شب و قبل از بین الطلوعین، یعنی سحر و فجر و همچنین به خواندن نماز شب نیز قسم خورده شده است. در قرآن کریم، این نوع قسم تکرار شده است؛ مثلاً میفرماید: «و اللیل إذا عسعس و الصبح إذا تنفس». (تکویر/18-17) در این آیه گرچه عبارت فرق کرده، ولی از نظر معنى و مفهوم، تفاوتی با آیه قبلی ندارد.

همین جمله و معنا و مفهوم، باز در جاى دیگر قرآن تکرار شده و مى‏فرماید: «واللیل إذ أدبر و الصبح إذا أسفر» (مدثر/ 34-33) که در این آیه شریفه نیز به فجر و بینالطلوعین سوگند یاد شده است.

از تکرار این قسم‏ها در قرآن شریف، به خوبى استفاده مى‏شود که زمان آخر شب و سحر، فوق‏العاده عجیب و عظیم است و همچنین برداشت مى‏شود که در آموزههای اسلام، طلوع فجر فوق‏العاده بااهمیت است و باید به آن توجه نمود.

قرآن شریف راجع به نماز شب و نماز صبح در اول وقت، اهمیت بسیاری قائل شده و با کمال صراحت مى‏فرماید که این نمازها به انسان نیرو مى‏دهد و افراد مى‏توانند برای سیر و حرکت به سوی پروردگار متعال، از این نیرو استفاده کرده و به مقام محمود برسند: «أقم الصلاة لدلوک الشمس إلى‏ غسق اللیل و قرآن الفجر إن قرآن الفجر کان مشهوداً؛» (اسراء/78)

در آیه، نمازهاى پنجگانه تعیین شده است و میفرماید: از اول ظهر تا نصف شب، چهار نماز، به نام نماز ظهر، نماز عصر، نماز مغرب و نماز عشا وجود دارد و سپس نماز صبح را مشخصاً و با نام «قرآنالفجر» یاد میکند و امتیاز آنرا «مشهود بودن» برای خداوند و ملائکه آسمان برمیشمرد. نماز صبحى که اول وقت خوانده مى‏شود، تمام امتیازات آن نمازها را دارد و خداوند و ملائکه بر آن شهادت میدهند و بر همگان معلوم است.

سپس در آیه بعدی مى‏فرماید: «و من اللیل فتهجد به نافلةً لک»؛ (اسراء/79) ای پیامبر! قسمتی از شب را بیدار شو و آخر شب را زنده بدار، زیرا آخر شب (نماز شب) براى تو نافله‏اى است که تو را به مقام «محمود» میرساند: «عسی‏ أن یبعثک ربّک مقاماً محموداً»؛ خداوند دوست دارد که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به مقام محمود، یعنی مقامی که همه میپسندند، دست یابند. پس اگر ایشان مى‏خواهند به این مقام پسندیده برسند، باید نماز شب بخوانند. این آیه شریفه بهخوبى مى‏فهماند که اگر کسى بتواند قبل از طلوع فجر بیدار و به نماز شب در وقت سحر پایبند باشد و بتواند نماز صبح خود را اول وقت بخواند، بر نفس اماره تسلط پیدا مى‏کند و در مبارزه با نفس، سرافراز بیرون مى‏آید و به تعبیر قرآن، به «مقام محمود» دست مییابد.

«مقام محمود» مقامی است که در قیامت همگان به آن غبطه خواهند خورد. «مقام محمود»، یعنى تسلط بر نفس اماره، یعنى پیروز شدن در جنگ درون و بالأخره «مقام محمود»، یعنى اینکه انسان بتواند بعد حیوانى خود را کنترل کند و افسار آنرا در اختیار داشته باشد.


 نماز شب از دیدگاه معصومین علیهم السلام

بنابر آنچه بیان شد، اهمیت، استحباب و جایگاه رفیع نماز شب و شب بیداری در آموزههای دینی مشخص میشود. به جز آیات شریفه قرآن کریم، کلمات نورانی ائمه معصومین علیهم السلام نیز سرشار از تأکیدات فراوان و تشویق مسلمین برای عمل به این دستور بزرگ است.

انسبن مالک میگوید که از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم که فرمودند: «الرکعتان فی جوفاللیل أحب إلیّ منالدنیا و ما فیها»؛ (عللالشرایع/2/363) دو رکعت نماز در دل شب، نزد من از دنیا و آنچه در آن است، محبوبتر است.

وقتی مؤمن در نیمههای شب، با چشمپوشی از لذت و شیرینی خواب، از جای خود برمیخیزد و نماز شب میخواند، مورد عنایت خاصی از سوی پروردگار عالم قرار میگیرد.

از وصایای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به حضرت علی علیه السلام این است که میفرمایند: «یا علی! ثلاث فرحات للمؤمن فی الدنیا لقاء الاخوان و تفطیر الصائم و التهجد من آخر اللیل»؛ (من لایحضرهالفقیه/4/360) ای علی! برای مؤمن سه شادی است: دیدار برادران، گشودن روزه هنگام افطار و شبزندهداری و نماز در آخر شب.

امام صادق علیه السلام از پدران بزرگوار خویش، از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نقل میکنند که فرمودند: «و ما زال یوصینی بقیام اللیل حتی ظننت أن خیار أمتی لن یناموا»؛ (همان/13) جبرئیل همیشه قیام به عبادت در شب را به من توصیه میکرد، آنچنان که گمان نمودم نیکان امت من دیگر؛ شبها نمیخوابند.

همچنین امام حسن عسکری علیه السلام میفرمایند: وقتی انسان بخواهد منازل طریقت را طی کند و به مقام «لقاءالله» برسد، باید از نماز شب یاری جوید که پیمودن راه سیر و سلوک بدون نماز شب، ناممکن است: «إن الوصول إلی الله عز و جل سفر لا یدرک إلا بامتطاء اللیل». (بحارالانوار/75/380) بنا بر فرمایش امام عسکری علیه السلام معقول نیست کسی بتواند بدون تهجد و نماز شب، راه رسیدن به خدا و کمال را بپیماید. اهمیت نافله شب در سیره و کلام معصومین علیهم السلام به قدری است که ائمه طاهرین علیهم السلام در برخی روایات فرمودهاند: اگر کسی موفق به خواندن نماز شب نشد، شایسته است قضای آن را بهجا آورد. همچنین در بیان ائمه اطهار علیهم السلام ترک نماز شب بسیار مذمت شده است.


تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج