*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: فقه و زندگی  | تاریخ:1396/02/13 | ساعت:١٣:٥٦ | شماره خبر:٣٩١٠٢١ |  


    فقه و زندگی شماره 507

بهره دادن به بانک‌ها (بخش دوم)

  در بحث احکام بهره دادن به بانک‌ها، وام‌های بانکی در شماره گذشته مورد بحث واقع شد که برای تصحیح سود دادن مشتری در قبال این‌گونه وام‌ها راه‌های وجود دارد. دو راه در شماره پیش نشریه مورد بررسی قرار گرفت و در این شماره ادامه بحث را دنبال می‌کنیم. ...  

  


   در بحث احکام بهره دادن به بانکها، وامهای بانکی در شماره گذشته مورد بحث واقع شد که برای تصحیح سود دادن مشتری در قبال اینگونه وامها راههای وجود دارد. دو راه در شماره پیش نشریه مورد بررسی قرار گرفت و در این شماره ادامه بحث را دنبال میکنیم.

راه سوم، فروش دفترچه

برخی دیگر از بانکها از قدیم و شاید هم اکنون، برای تصحیح دریافت اضافه بر مقدار وام، فروش دفترچه را مطرح مینمایند. بدین معنی که مقدار اضافه‌‌ای که از مشتری دریافت میکنند را در مقابل دفترچه پرداخت اقساط قرار میدهند. مثلاً چنانچه بانک بخواهد یک میلیون تومان وام دهد و یکمیلیون و صدهزار تومان بازپس گیرد، قید میکند که صدهزار تومان اضافه را در قبال دفترچه و امثال آن، (مانند قلم یا هر شئ کم ارزش دیگر) دریافت میکند.

بررسی: این راه علاوه بر اینکه جزء «حیل شرعیه» است و مورد اختلاف بین فقها میباشد، «بیع سفهی» است. بیع سفهی عبارت است از فروش چیز اندک به قیمت زیاد و چنین معامله‌‌ای محل اشکال و نیازمند مراجعه به فتاوای مراجع معظم تقلید میباشد.

راه چهارم، مشارکت: چهارمین راه برای تصحیح وامهایی که از سوی بانک به مشتریان پرداخت میشود، مشارکت است. بدین صورت که بانک، پول و سرمایه را در اختیار مشتری میگذارد و با او قرارداد منعقد میکند که این پول را در تجارت و کارهای اقتصادی صرف نموده سود حاصل شده را طبق توافق بین خود (بانک و مشتری) تقسیم نمایند.

بررسی: این راه در صورتی شرعی است که مشتری بر روی سرمایه‌‌ای که از بانک دریافت میدارد در واقع و به صورت عینی کار اقتصادی انجام داده باشد و اما اگر پول را کنار گذاشته و به اصطلاح بازار، آنرا «خوابانده» است یا اینکه در امر غیرتجاری و تولیدی (مثل مخارج ازدواج یا پرداخت دیون) از آن استفاده کرده است، پرداخت اضافه، ربا و حرام خواهد بود.

نتیجه مباحث: هیچ یک از طرق تصحیح وامهای بهرهدار (به جز طریق اخیر، آنهم بهطور مشروط به آنچه ذکر شد) خالی از اشکال نیست.

سؤالی که ممکن است برای خوانندگان محترم پدید آید این است که پس تکلیف مردم در مورد وامهای بهرهدار بانکها چیست؟ پاسخ این است که متقاضیان وام بانکی به دو دسته تقسیم میگردند:

دسته اول، کسانی که ضرورتی برای دریافت وام ندارند. این اشخاص شایسته است از گرفتن اینگونه وامها خودداری نمایند. علاوه بر اینکه اجمالاً وام گرفتن مکروه است حتی در صورت نیاز، تا چه رسد به اینکه انسان نیاز نداشته باشد. (جامعالاحکام الشرعیة، ص355) در روایتی میخوانیم: عن علی علیه‌السلام قال إیاکم والدین فإنّه مذلّة بالنهار و مهمة باللیل و قضاء فی الدنیا و قضاء فی الآخرة. (الکافی/5/95. شاعری حدیث فوق را جالب ترجمه کرده است: مگیر از کسی تا توانی تو وام ٭ میافکن خود ای مرد عاقل به دام ٭ بود خواری روز و اندوه شب ٭ نماند تو را آبرو زین سبب) از قرض گرفتن پرهیز کنید چراکه خواری روز و اندوه شب و نیز پرداختی در دنیا و پرداختی در آخرت را در پی دارد.

دسته دوم، کسانی که ضرورت به دریافت وام دارند. این اشخاص لازم است بدون آگاهی از فتوای مرجع تقلید خود، اقدام به وامهای بهرهدار ننمایند.

جریمه تأخیر

نکته دوم، در زمینه بهرهدهی به بانکها این است که برخی از بانکها برای تأخیر در پرداخت، جریمه تعیین میکنند که اصطلاحاً به آن «جریمه دیرکرد» گفته میشود. سؤال این است که آیا دریافت این جریمهها از سوی بانکها جایز است؟

آیةاللهالعظمی مکارم، در این زمینه پاسخ دادهاند: جریمه دیرکرد اگر جنبه تعزیر از سوى حکومت اسلامى داشته و به صورت عادلانه باشد، جایز است. همچنین اگر در عقد جداگانه خارج لازمى قید شده باشد؛ ولى اگر به معناى سود اجبارى باشد، حرام است. (استفتائات جدید، آیةاللهالعظمی مکارم/2/589)

تهیه و تنظیم: حجةالاسلام والمسلمین سیدجعفر ربانی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





دوشنبه ١٩ آذر ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام