*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


اخلاق در حوزه, اخلاق در حوزه شماره خبر: ٤١٨٤٢٢ ١٠:٥٩ - 1400/04/23   اخلاق در حوزه 675 ارسال به دوست نسخه چاپي


اخلاق در حوزه 675

معرفت نفس


آیت‌الله تألهی همدانی

 

از چیزهایی که باعث رسیدن به کمالات است، خودشناسی است که مقدمه خداشناسی میباشد. در حدیث مشهور بین فریقین آمده که: «من عرف نفسه فقد عرف ربه»؛ کدام آیه است که از نفس تو محکمتر و متقنتر باشد؛ آن نفسی که در خواب، در بیداری و در بیهوشی با توست. من عرف نفسه؛ یعنی بداند که بنده است و مولا و ربی دارد. انسان باید بداند که از کجا آمده و در کجاست و به سوی کجا حرکت میکند؟ باید بداند که هدف از خلقت او چیست؟ هدف از خلقت را باید سیر به سوی کمال بداند. انسان باید از مسیر منحرف نشود تا به کمال نفسانی برسد.

انسان موجودی است ملکوتی و گوهری است گرانمایه؛ به قول شاعر:

تو را ز کنگره عرش میزنند صفیر

ندانمت که در این دامگه چه افتادست

انسان باید مبدأ خود را بشناسد و به او توبه کند و او را از خود خشنود نماید. او را دوست بدارد و بداند که ورای این نشئه، نشئه دیگری است. باید در حقیقت «من عرف نفسه فقد عرف ربه»؛ چنانچه شایسته است، تأمل کرد.

راههای رسیدن به معرفت نفس

از چیزهایی که انسان را در خودشناسی مساعدت مینماید، شبزندهداری و یا بیداری در سحر است و شبزندهداری نزد خدای متعال ثواب بیحساب دارد؛ بهویژه در لیالی جمعه و برخی از اوقات سال مثل لیالی قدر.

دلا برخیز طاعت کن که طاعت به ز هر کار است

سعادت آن کسی دارد که وقت صبح بیدار است

«سحرخیز باش تا کامروا باشی». هرکس شب زود خوابید و صبح زود برخاست، تندرست و بینیاز و داناست.

در غررالحکم از امام علی(ع) آمده است که:« سهراللیل، شعارالمتقین و شیمةالمشتاقین؛ بیداری شب، شعار پرهیزگاران و خوی مشتاقان است.»

پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «سه صوت است که خداوند عزوجل آنها را دوست دارد؛ بانگ خروس، صوت کسی که قرآن میخواند و ندای استغفارکنندگان در سحرها.»

خروسان در سحر گویند که قم یا ایهاالغافل

تو در خوابی نمیدانی، کسی داند که هوشیار است

 

  سجده بهترین مقرب است

در آیه مبارکه میفرماید: «واسجد واقترب»، علق/19؛ یعنی سجده کن و نزدیک شو و در حدیث است: «انّ اقرب مایکون العبد من الرب عزوجل و هو ساجد باک؛ نزدیکترین حالت بنده به خدا وقتی است که او در سجده در گریه باشد.» شبانهروز سی و چهار مرتبه سجده میکنی و عزیزترین عضو بدن خودت را بر پستترین اشیا میگذاری و اظهار تذلل و بیقراری میکنی؛ یعنی خدایا! من چیزی نیستم و قدری ندارم. از خاکی آفریده شدهام که خلایق پای بر آن مینهند. انسان اگر لذت قرب به خدا را بچشد، سر از سجده برنمیدارد.

 

  معاشرت با خوبان

معاشرت و مجالست با خوبان و اهل معنا، بسیار مؤثر است؛ یعنی کسانی که افعالشان با اقوالشان مؤثر است و علمای وارسته فرمودهاند:« با کسانی مجالست کنید که اعمالشان شما را به خانه آخرت مایل کند». در مقابل معاشرت و صحبت با اشرار و افراد غیرصالح و دوستان ناباب، انسان را فاسد میکند و قبح معصیت را از نظر  میبرد. در حدیث است که «تنهایی از همنشین بد بهتر است.» اینکه فرمودند: «دیدن عالم ثواب دارد، علتش این است که مجرد دیدن او اثر دارد و همچنین عکس آن هم اینگونه است. در دعای سمات آمده: «واکفنی مؤونة انسان سوءٍ و جار سوء و سلطان سوء و قرین سوء؛ بحارالأنوار/ج 87؛ یعنی مرا از انسان بد و همسایه و حاکم و همنشین بد کفایت بفرما.

منبع: اسرار سلوک


خروج