*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


پرس‌وجو شماره خبر: ٤١٥٥٥٣ ٠٩:٣٧ - 1399/08/17   پرس و جو شماره 644 ارسال به دوست نسخه چاپي


پرس و جو شماره 644

ثمرات وحدت اسلامی بر مبنای قرآن و حدیث چیست؟


از نظر فیلسوفان الهی وحدت منشأ قدرت است؛ هر چیزی که وحدتش قوی‌‌تر باشد، قدرتش بیشتر است و نشانه آن است که از مرتبه بالاتری از وجود برخوردار است.

آثار و برکات وحدت میان مسلمانان1 از نظر عقلی روشن است؛ به بیان برخی از محققان «با تمام گفتوگوهایى که در باره اثر اعجازآمیز اتحاد در پیشرفت اهداف اجتماعى و سربلندى اجتماعات گفته شده است، میتوان گفت هنوز اثر واقعى آن شناخته نشده است. امروز سدهاى عظیمى در نقاط مختلف جهان برپا شده است که مبدأ تولید بزرگترین نیروهاى صنعتى است و سرزمینهاى وسیعى را زیر پوشش آبیارى و روشنایى خود قرار داده است. اگر درست فکر کنیم میبینیم این قدرت عظیم چیزى جز نتیجه بهم پیوستن قدرتهاى ناچیز دانه‏هاى باران نیست و آنگاه به اهمیت اتحاد و کوشش‏هاى دسته جمعى انسانها پی خواهیم برد».2

از نظر فیلسوفان الهی وحدت منشأ قدرت است؛ هر چیزی که وحدتش قوی‌‌تر باشد، قدرتش بیشتر است و نشانه آن است که از مرتبه بالاتری از وجود برخوردار است.3

در فرهنگ اسلامی نیز به آثار وحدت اسلامی پرداخته شده است؛ قرآن کریم گاهی به صورت کلی و اجمالی دستور به وحدت مسلمانان میدهد و میفرماید: «و همگى به ریسمان خدا قرآن و اسلام، و هرگونه وسیله وحدت‏، چنگ زنید، و پراکنده نشوید؛ و نعمت (بزرگِ) خدا را بر خود، به یاد آرید که چگونه دشمن یکدیگر بودید، و او میان دلهاى شما، الفت ایجاد کرد، و به برکتِ نعمتِ او، برادر شدید! و شما بر لبِ حفره‏اى از آتش بودید، خدا شما را از آن نجات داد. این چنین، خداوند آیات خود را براى شما آشکار میسازد شاید پذیراى هدایت شوید».4

نکته جالب اینکه در این آیه شریفه برای دعوت به وحدت فرموده است به ریسمان الهی(حبل اللَّه) چنگ بزنید؛ منظور از ریسمان الهى هرگونه وسیله ارتباط با ذات پاک خداوند است، خواه این وسیله، اسلام باشد، یا قرآن، یا پیامبر و اهل بیت او.5 در این تعبیر علاوه بر اینکه محور وحدت اسلامی بیان شده است، به بنیادی بودن آن نیز اشاره میکند که وحدت اسلامی مبتنی بر مبانی محکم است.

خداوند در آیه دیگری برای بیان فواید وحدت- از باب اینکه اشیاء به اضدادشان بهتر شناخته میشوند- به آثار مخرب اختلاف و پراکندگی میپردازد و میفرماید: «(فرمان) خدا و پیامبرش را اطاعت نمایید! و نزاع (و کشمکش) نکنید، تا سست نشوید، و قدرت (و شوکت) شما از میان نرود! و صبر و استقامت کنید که خداوند با استقامت کنندگان است».6 خداوند متعال در این آیه سست شدن و از دست دادن نیرو و قدرت را از آثار اختلاف بر شمرده است. بنابراین وحدت موجب استحکام مسلمانان و تقویت نهادهای اسلامی میگردد.

در احادیث فراوانى که از پیامبر(ص)و پیشوایان بزرگ اسلام به ما رسیده، به ضرورت و اهمیت وحدت با عبارات مختلفى اشاره شده است: در یک مورد پیامبر اکرم(ص)میفرماید: «افراد با ایمان نسبت به یکدیگر همانند اجزاى یک ساختماناند که هر جزئى از آن جزء دیگر را محکم نگاه میدارد».7 نیز فرمود: «مؤمنان همچون یک روح‌‌اند».8 در جایی دیگر میفرماید: «مَثَل افراد با ایمان در دوستى و نیکى به یکدیگر، مانند اعضاى یک پیکر است که چون بعضى از آن رنجور شود و به درد آید، اعضاى دیگر را قرار و آرامش نخواهد بود».9

امام علی؟ع؟ وحدت را برای امت اسلامی از نگاه هدیه‌‌ای الهی مینگرند که موجب الفت و مودّت بین آنها شده و مؤمنان در سایه آن، به آرامش و امنیّت دست پیدا میکنند؛ نعمتی که ارزش آن بی‌‌انتها و اهمیتش فوق العاده است.10 با توجه به این‌‌که وحدت نیاز به مشترکات و محور دارد، میبینیم که محور وحدت در اندیشه امیرالمؤمنین؟ع؟، دین اسلام است که بر اساس آن همه مسلمانان با هم برادر و برابر هستند.11 در مقابل، از هم گسیختگی و تشتّت را فاقد هرگونه مزیّت و خیری دانسته12 و عامل آنرا خُبث باطنی و بد دلیها میداند.13و 14

 

  معنای صحیح وحدت اسلامی

وحدت اسلامی به معنای یکی شدن مذاهب نیست. این وحدت نه شدنی است و نه منظور داعیان این وحدت است. وحدت به معنای نادیده گرفتن اختلافات و شیعه شدن سنی، یا سنی شدن شیعه نیست.

مقصود از وحدت اسلامی همبستگی مسلمانان و اتحاد پیروان مذاهب گوناگون با وجود اختلافات مذهبی، در برابر دشمنان اسلام و بی گانگان است. معنای صحیح وحدت شیعه و اهل سنت این است که با توجه به این که بین دو مذهب مشترکات بسیاری است، دو گروه باید بر محور این مشترکات به هم نزدیک شوند؛ برای حفظ و تعالی اسلام با همدیگر همکاری و همیاری داشته باشند؛ چرا که هر دو دشمن واحدی دارند. دشمنان اسلام، دشمنان هر دو مذهب هستند. در برابر این دشمنان و برای جلوگیری از سوء استفاده آنان از اختلافات باید در مقابل آنها بر وجوه اشتراک خود تکیه کنند، تا بتوانند بر دشمنان اسلام که دشمن مشترک شیعه و سنی هستند، از خود دفاع کنند.

شیعه و سنی، قرنهای طولانی است که در مسائل گوناگون اختلاف نظر دارند و این امر، گاه از سوی فتنهانگیزان مایه گسستها، بلکه نزاعهای فراوان در تاریخ شده است، و بیگمان، یکی از عللِ ضعف مسلمانان در حال حاضر در برابر هجمه استعمار غرب، همین امر بوده است.

شیعه و سنی هر دو مسلمان و در اعتقادات، احکام، اخلاق و ... دارای مشترکات زیادی هستند، البته اختلافهایی هم دارند که انکارشدنی نیست، اما این اختلافها نباید منجر به خصومت و دشمنی شود و به اساس اتحاد و برادری اسلامی ضربه وارد سازد .

علامه شرف الدین میگوید: سیاست سبب جدایی شیعه و سنی شد، همو نیز باید سبب اتحاد شیعه و سنی شود.15 منظور این است که سیاست استعماری و دسیسههای بی گانگان فرق اسلامی و از جمله شیعه و سنی را از هم جدا کرده است، باید سیاست اسلامی به منظور مقابله با دشمن مشترک نیز آنها را به هم پیوند دهد.

 

  وحدت و مناظرات علمی

وحدت به معنای ترک و تعطیل کردن مباحثات و مناظرات علمی بین این دو مذهب نیست. با حفظ وحدت و یک پارچگی نیز میتوان در محیطهای علمی مناظرات علمی برقرار کرد؛ به گونهای که دشمنان نیز نتوانند سوء استفاده نمایند. روشن است که برای رسیدن به اتحاد، نخست باید عوامل تفرقه و موانع اتحاد را از سر راه برداشت، و به طرفین شناختی صحیح از عقاید و افکارِ یکدیگر بخشید، و این، جز با بحث و مذاکره علمی بین دانشمندان ممکن نیست. اتحاد به معنای نفی آزادی اندیشه و تحقیق، حقیقت­جویی و عدالت خواهی نیست. اتحادی مطلوب است که در کنار این ارزشها مطرح گردد.

اگر این مباحثات و مناظرات علمی با روشهای علمی و رعایت آداب مناظره16 صورت گیرد، نه تنها سبب تفرقه و جدایی بین دو مذهب نخواهد شد، بلکه منجر به شناخت صحیح یکدیگر و تقریب و در نتیجه وحدت نیز میشود. از این رو مناظرات علمی نه تنها تفرقه انگیز نیست که وحدت آفرین است.

 

  وحدت در گذر زمان

با مطالعه در تاریخ اسلام میتوان شواهد فراوانی از وحدت و هم گرایی و ثمرات آن در بین مذاهب اسلامی یافت و آنها را به عنوان اسوه و نمونه به جوامع اسلامی معرفی نمود.

سیره حضرت علی؟ع؟ بهترین الگو و اسوه برای برقراری اخوت و وحدت اسلامی است. ایشان برای حفظ وحدت مسلمانان نه تنها از حقوق خویش میگذشت، بلکه از همکاری با مخالفان خود نیز دریغ نمیکرد.

بزرگانی از هر دو مذهب شیعه و سنی در جهت پا گرفتن این وحدت کوشیدهاند. افرادی؛ چون آیت الله بروجردی، حضرت امام خمینی، علامه شرف الدین، سید جمال الدین اسدآبادی، امام موسی صدر از میان شیعه و شیخ شلتوت و دیگران از بین اهل سنت را باید نام برد که در عرصه شکل گیری وحدت بین مسلمانان گامهای مؤثری برداشتهاند.

با مراجعه به تاریخ نیز میتوانیم شواهد فراوانی از همکاری و وحدت شیعه و سنی بیابیم. برای نمونه صاحب بن عباد شیعه، که در دوران عباسیان وزیر بود، قاضی عبد الجبار را که از بزرگان اهل سنت بود، به سمت قاضی القضاتی منصوب کرد.

در بین مسلمانان زمینههای وحدت بسیاری وجود دارد که با محور قرار دادن آنها میتوان وحدت بین مسلمانان و قدرت یافتن آنها را شاهد بود؛ خدا، قرآن، رسول اکرم(ص)، حضرت علی؟ع؟، مسئله مهدویت، محبّت اهل بیت؟ع؟، دفاع از مردم فلسطین، مقابله با دشمنیهای اسرائیل و آمریکا، از زمینههای وحدت امت اسلامی هستند.

منبع: اسلام کوئست

..............................................

   پینوشتها

1. برای از معنا و مفهوم وحدت اسلامی رجوع شود به پاسخ: 4165.

2. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏3، ص 33، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.

3. صدر المتألهین، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، ج 6، ص 285، بیروت، دار احیاء التراث، چاپ سوم، 1981م.

4. «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ کُنْتُمْ عَلى‏ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْها کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ». آل عمران، 103.

5. تفسیر نمونه، ج 3، ص 29.

6. «وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ریحُکُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرین». انفال، 46.‏

7. «الْمُؤْمِنُ‏ لِلْمُؤْمِنِ‏ کَالْبُنْیَانِ یَشُدُّ بَعْضُهَا بَعْضا». شعیری، محمد بن محمد، جامع الأخبار، ص 85، نجف، مطبعة حیدریة، چاپ اول، بیتا.

8. «یَقُولُ ص‏ الْمُؤْمِنُونَ‏ مُتَّحِدُونَ مُتَآزِرُونَ مُتَضَافِرُونَ کَأَنَّهُمْ نَفْسٌ وَاحِدَةٌ». مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 58، ص150، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

9. «مثل المؤمنین فى توادهم و تراحمهم کمثل الجسد الواحد اذا اشتکى بعضه تداعى سائره بالسهر و الحمى». پاینده، ابو القاسم، نهج الفصاحة (مجموعه کلمات قصار حضرت رسول(ص))، ص 715، تهران، دنیاى دانش، چاپ چهارم، 1382ش.

10 ر.ک: شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، صالح، صبحی، ص 298، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.

11. ر. ک: همان، ص 168.

12. ر. ک: همان، ص 255.

13. ر. ک: همان، ص 168.

14. اقتباس از پاسخ 29691

 15. شرف الدین، عبد الحسین، اجتهاد در مقابل نص، ترجمه، دوانی، علی، ص 8، چاپ دوم، کتابخانه بزرگ اسلامی، 1396ق.

16 . ر. ک به سؤال شماره 3652 (سایت: 4080)


خروج