*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


اخبار افق, اخبار افق شماره خبر: ٤١٣١٨١ ١٤:١١ - 1399/04/01   ضرورت داشتن رویکرد حکومتی و ولایی به کل فقهحجت‌الاسلام والمسلمین خسروپناه تأکید کرد ارسال به دوست نسخه چاپي


ضرورت داشتن رویکرد حکومتی و ولایی به کل فقهحجت‌الاسلام والمسلمین خسروپناه تأکید کرد

ضرورت داشتن رویکرد حکومتی و ولایی به کل فقه


به گزارش خبرگزاری حوزه، نشست افتتاحیه دوره تخصصی «فقه رسانه، ارتباطات و فضای مجازی» به همت، مؤسسه مطالعات اسلامی فتوح اندیشه و با همکاری دانشگاه باقرالعلوم‌ علیه السلام و دانشگاه جامع امام حسین‌ علیه السلام آغاز به کار کرد. تربیت تخصصی نیروی انسانی محقق و تدوین متون مورد نیاز جامعه از اهداف این دوره می‌باشد...



حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، در مراسم افتتاحیه این دوره، به تبیین موضوع «روششناسی فقه نظام ولایی» پرداخت.

این استاد حوزه و دانشگاه در ابتدا به تبیین واژگان مصطلح در بحث پرداخت و مقصود خود از «روششناسی فقه»، «نظام فقهی» و «نظام ولایی» توضیح داد و گفت: «فقه نظام ولایی» بخشی از نظامات منبعث از فقه نبوده و بهعنوان «رویکردی حاکم بر فقه» در نظر گرفته میشود. یعنی در واقع، فقهالولایه یا فقهالاجتماع نیست؛ بلکه الفقهالولایی است، بدین معنا فقه نظام ولایی، فقهی است که رویکرد حاکم بر کل آن ولایی است. از طهارت تا دیات؛ لذا میتوان گفت که اکثر فقهای شیعه فقهالسیاسه یا فقهالاجتماع داشتهاند ولی فقهایی چون امام خمینی، الفقه الاجتماعی داشتهاند و رویکردشان در تمام ابواب، فقه نظام بوده است. امثال امام خمینی، نه تنها شأن عالم بودن اهلبیت مکرم را در نظر داشتهاند، بلکه شأن ولایی (حاکمیت و حکمرانی) ایشان را نیز در نگاه به احادیث و افعال ایشان در نظر داشتهاند و در تأسیس نظامات زندگی بشر، آنها را مدنظر قرار دادهاند و در تفقه خود به این مطلب نیز نظر داشتهاند. ما نیز، در این نظریه روششناسانه فقهی و اجتهادی، ترکیبی از دو شأن عالمیت و حاکمیت و نظامساز بودن اهل بیت را شأن ولایی ایشان میدانیم.

حجتالاسلام والمسلمین خسروپناه ادامه داد: منظور از فقه «دانش روشمندی است که به احکام شرعی و حلال و حرام الهی بپردازد» و مقصود از نظام، «تبیین بایدها و نبایدها در سه حوزه رفتاری، راهبردی و ساختاری» است و منظور از ولایی، «رویکرد حکومتی و ولایی به کل فقه و نه فقط بخشی از آن» است.

وی خاطرنشان کرد: فقه نظام ولایی، به سه نظام رفتاری (شامل فقه فردی و اجتماعی)، نظام راهبردی و نظام ساختاری تقسیم میشود تا با چنین فقهی بتوان مقصود دین را که اجرای احکام الهی در میان ابنای بشر است را به نتیجه رساند. در این نظریه، توجه جدی به تأثیرات ساختارها در زندگی بشر و لزوم تغییر آنها به سمت اجرای دین نیز مورد توجه است. همچنین، نظام راهبردی نیز مدنظر قرار گرفته است و به صرف فقه فردی و نگاه اجتماعی در نظام رفتاری اکتفا نشده است.

وی همچنین اضافه کرد: جهت وصول به فقه نظام ولایی، دو مبنا و تمهید دیگر را نیز باید مورد توجه قرار داد: «جهانبینی فقه نظام ولایی» که شامل مطالبی چون توحید در حاکمیت و مبانی ولایت انسان کامل و مبانی انسانشناختی و جاودانگی روح و... میشود و «مکتب فقه نظام ولایی» که به بیان اصول حاکم بر آن مانند اصالت عدالت و آزادی و مردمسالاری و ولایت مطلقه فقیه میشود.

معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی، در ادامه افزود: نسبت فقه فرهنگ، رسانه، ارتباطات، سیاست، اقتصاد و... با جهانبینی فقه نظام ولایی، عام و خاص است؛ یعنی ابتدا جهانبینی بعد مکتب و سپس فقه نظام ولایی بهدست میآید و سپس یکی از ابعاد نظام که مثلاً «فقه رسانه و فضای مجازی» است، قابل وصول خواهد بود؛ لذا کسی که بدون طی مقدمات از فقه رسانه و فضای مجازی شروع کند، از میانه راه شروع کرده است. از آنجا که رسانههای جدید متأثر از عقلانیت جهتدار مدرن هستند، اقتضای رفتارها و راهبردها و ساختارهای خود را نیز به مردم و مکلفین، تحمیل میکنند که با توجه به این نکته در فقه رسانه، لازم است که نظام رفتاری و راهبردی و ساختاری متناسب را بهصورت مستقل و جدی مدنظر قرار داد تا نظام فقه ولایی رسانه تدوین شود.

وی تصریح کرد: در نظریهپردازی روش اجتهاد مطلوب و کامل، برای نیل به چنین روششناسی، اجتهاد مرسوم (رعایت قواعد رجال و درایه و اصولی برای فهم مقصود شارع و تطبیق بر موضوعات) گرچه لازم است، ولی نیاز به تکملههایی دارد. جهت نیل به روششناسی فقه نظام ولایی، سه نوع اجتهاد لازم است:

- اجتهاد قسم اول، با هدف فهم جامع و روشمند نصوص دینی و تطبیق بر شئون زندگی.

- اجتهاد قسم دوم که اجتهادی پایشی برای شناخت موضوعات عینی است.

- اجتهاد قسم سوم، با هدف نقد وضع موجود و تغییر آن و ایصال به وضع مطلوب.

این استاد حوزه و دانشگاه، به تأثیرات نظریات فقهی و اصولی و زاویه دید آیتالله شاهآبادی و حضرت امام خمینی قدس سره و شهید صدر، اشاره کرد و ادامه داد: در چنین فقهی است که فقیه، علاوه بر افتا و بیان حکم، حق اجرای حکم را نیز دارد و راهبرد دادن به ساحات حیات و ساختارسازی برای اجرای قوانین الهی، پس از نقد ساختارهای مختلف کنونی که در زندگی ما تأثیرات بسزایی دارند، نیز از شئون فقه نظام ولایی است. البته این نوع تفقه، نیاز به ساز و کارهای اجرایی و تفقهی و اجتهادی خاص خود نیز دارد که در جلسات جداگانهای میتوان به آن پرداخت.

گفتنی است، در ابتدا، حجج اسلام صانعی و مشکانی و فرجنژاد از مسئولین مؤسسه فتوح و گروه فقه رسانه و گروه اخلاق مؤسسه، به تبیین اهداف مؤسسه و دوره پرداختند.


خروج