*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


مقاله, مقاله شماره خبر: ٤٠٤١٧٩ ١٠:٣٥ - 1397/09/21   بخش سوم: دستاوردهای سیاسی و بین‌المللیدستاوردهایی از انقلاب اسلامی ارسال به دوست نسخه چاپي


بخش سوم: دستاوردهای سیاسی و بین‌المللیدستاوردهایی از انقلاب اسلامی

بخش سوم: دستاوردهای سیاسی و بین‌المللی


انقلاب اسلامی ایران که تبلور اراده ملت ایران برای احیای ارزش‌های دینی و الهی است، به‌دلیل ماهیت دینی‌اش، از همان ابتدای شکل‌گیری، با واکنش منفی دنیای استکبار روبه‌رو شد؛ به‌گونه‌ای که با ترفندهای گوناگون از جمله جنگ تحمیلی هشت‌ساله، تحریم‌های همه‌جانبه، ترور، قتل و ناامنی، در پی به زانو درآوردن آن برآمدند. بحمدالله انقلاب اسلامی ایران توانسته بر این ترفندها که به‌طور مستقیم و غیرمستقیم با اراده استکبار جهانی اعمال شد، فائق آید و به حرکت اسلامی خود ادامه دهد. اینک پس از گذشت چهار دهه از عمر انقلاب اسلامی، بازخوانی دستاوردهای آن برای آشنایی بیشتر بخش‌های گوناگون جامعه و شناسایی ضعف‌ها و قوت‌های مسیر طی‌شده، امری بایسته است...

اشاره: انقلاب اسلامی ایران که تبلور اراده ملت ایران برای احیای ارزشهای دینی و الهی است، بهدلیل ماهیت دینیاش، از همان ابتدای شکلگیری، با واکنش منفی دنیای استکبار روبهرو شد؛ بهگونهای که با ترفندهای گوناگون از جمله جنگ تحمیلی هشتساله، تحریمهای همهجانبه، ترور، قتل و ناامنی، در پی به زانو درآوردن آن برآمدند. بحمدالله انقلاب اسلامی ایران توانسته بر این ترفندها که بهطور مستقیم و غیرمستقیم با اراده استکبار جهانی اعمال شد، فائق آید و به حرکت اسلامی خود ادامه دهد. اینک پس از گذشت چهار دهه از عمر انقلاب اسلامی، بازخوانی دستاوردهای آن برای آشنایی بیشتر بخشهای گوناگون جامعه و شناسایی ضعفها و قوتهای مسیر طیشده، امری بایسته است.

حجتالاسلام والمسلمین محمدکاظم کریمی

 وضعیت سیاسی کشور قبل از انقلاب اسلامی

برای درک بهتر دستاوردهای سیاسی کشور، لازم است ابتدا مروری بر شرایط سیاسی کشور قبل از وقوع انقلاب اسلامی داشته باشیم تا بر اساس آن، بتوان قضاوت دقیقتری از عظمت دستاوردهای انقلاب اسلامی داشت. ایران قبل از انقلاب اسلامی، کشوری بود که نهتنها درباره نظام بینالمللی، هیچگونه نقشی بر عهده نداشت، بلکه با دخالت علنی دولتهای غربی و شرقی در امور مهمی مانند عزل و نصب شاهان، از جمله پهلوی اول و دوم، حتی امکان تصمیمگیری در اداره امور داخلی خود را نیز نداشت. ملاحظه تاریخ سیاسی کشور از دوره قاجار تا پهلوی، نشان میدهد که بیگانگان، بهطور مستقیم در امور جاری کشور دخالت داشتند و تمشیت امور آن، با خواست و اراده آنان رقم میخورد. ناصرالدینشاه قاجار از دخالت دولتهای روسیه و انگلیس در امور کشور، حتی برای مسافرت به شمال و جنوب کشور ابراز نگرانی میکرد؛ رضاشاه پهلوی با اراده بیگانگان به قدرت نشست و با همان اراده مجبور به ترک کشور شد و بقای محمدرضاشاه بر اریکه قدرت نیز تنها با دخالت مستقیم دولت ایالات متحده در کودتای 28 مرداد 32 میسر شد. دخالتهای تحقیرآمیز دولت ایالات متحده در امور کشور، از جمله تحمیل قانون کاپیتولاسیون و یا کودتای 28 مرداد سال 32 و همچنین غارت و چپاول منابع طبیعی کشور توسط بیگانگان نیز از مواردی است که بیانگر اوج ذلت و سرسپردگی حاکمان وقت کشور بوده است.

 استقلال و نفی سلطه بیگانگان

بزرگترین دستاورد انقلاب اسلامی در عرصه سیاسی را باید دفع سلطه بیگانگان و استقلال کشور از دخالت بیگانگان دانست. بهطور معمول، قدرتهای جهانی، برای دستیابی به منابع اقتصادی و بهرهجویی از بازار مصرف در کشورهای جهان سوم، از وجود دولتهای حاکم و مهرههای سیاسی خود در این کشورها بهره گرفتهاند. حاکمیت اراده بیگانگان بر مقدرات کشور و دخالت در تصمیمگیریهای کلان، بزرگترین ارمغان رژیمهای گذشته برای ملت ایران بود که منجر به خودباختگی فرهنگی و احساس حقارت و ذلت در برابر قدرتهای بیگانه میشد.

امام خمینی قدس سره علت همه بدبختی ملت ایران را دخالت قدرتهای بزرگ میدانست و فرموده است: «ما اجازه نخواهیم داد که دولتهاى ابرقدرت در مقدرات مملکت ما دخالت کنند. گذشت آن زمان که اینها بدون چون و چرا در این امور دخالت مى‏کردند». رهبر معظم انقلاب نیز فرمودهاند: «انقلاب اسلامی با ایستادگی در مقابل نظام سلطه، توانست به ملت ایران، هویت و آرمان بدهد.»

 تأسیس حکومت مبتنی بر احکام دین

تجربه تأسیس حکومت دینی و آوردن دین به صحنه اجتماع، در جهانی که در فضای سکولاریسم غوطهور شده بود و حتی امکان با دین زیستن به اندیشهاش خطور نمیکرد، دستاورد منحصربهفرد انقلاب اسلامی است که در هیچ جای جهان، سابقه نداشته است.

تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، حاکمان و سیاستمداران و همگام با نظامهای غربی، با تبلیغ اندیشه جدایی ‏دین از سیاست، تلاش میکردند مردم را از دخالت در سرنوشت خود باز دارند. محمدرضا پهلوی با هدف جلب توجه آمریکا در موضوع توسعه و مدرنیزه کردن کشور، با حرص و ولع به اجرایی کردن سیاستهای لائیسم و تغییر ارزشها و هنجارهای ملی و مذهبی مبادرت میورزید. اما انقلاب اسلامی ایران با ‏کشیدن خط بطلان بر اندیشه جدایی دین از سیاست، دخالت در امور سیاسی و تعیین سرنوشت خود را ‏طبق تعالیم اسلامی ضروری شمرد و دیانت و سیاست را بر پایه جمله معروف شهید مدرس که «سیاست ما عین دیانت ‏ماست و دیانت ما عین سیاست ماست»، لازم و ملزوم یکدیگر دانست. گسیل داشتن فکر و قلم اندیشمندان و کارشناسان به مطالعه، تحقیق و تدوین آثار علمی در زمینه دین، از آثار و نتایج این رویکرد است؛ بهگونهای که امروزه به برکت حرکت انقلاب اسلامی، هزاران کتاب، مقاله، کنفرانس و همایش علمی سالیانه در جایجای جهان پهناور امروز در موضوع دین نگاشته یا به اجرا در میآید.

با ظهور انقلاب اسلامی نهتنها روح تازهای در کالبد اسلام و شیعه دمیده شد، بلکه تمام ادیان الهی جان تازهای گرفتند و امیدها برای احیای مجدد معنویات در جهان قوت گرفت. نظام اسلامی با چنین رویکردی، توانست اسلامیت را با ملیت، دین را با سیاست، مبارزه با استبداد و استکبار را با حمایت از مستضعفان توأم کرده، آزادی، استقلال و خودباوری را بهعنوان ارمغانی بزرگ از سوی دین اسلام به انسانهای آزاداندیش هدیه کند. توجه به ملتها به جای دولتها، توجه به ارزشهای انسانی و اسلامی، حمایت از ستمدیدگان، دفاع از کرامت انسانی، اعلام برائت از حکومتها و حاکمان دیکتاتور، حمایت از مبارزات و حرکتهای آزادیبخش و ضداستبدادی، گسترش ارتباطات با کشورهای ضعیف و مقابله با خوی استکباری کشورهای غربی، از اهم محورهای سیاست خارجی نظام اسلامی در پرتو به صحنه آوردن دین در ساحت اجتماع و سیاست بوده است.

 مردمسالاری دینی

دموکراسی به مفهوم حکومت مردم یا مردمسالاری، از دستاوردهای بزرگ جامعه بشری در قرنهای و از ویژگیهای منحصربهفرد انقلاب اسلامی است. «انتخابات» بهعنوان رکن اصلی دموکراسی، از همان ابتدا مورد توجه مسئولان نظام واقع شد و تاکنون بالغ بر40 بار با رعایت معیارهای شناختهشده، انتخابات برگزار شده است. همهپرسی نظام جمهوری اسلامی در فاصله کمتر از دو ماه از انقلاب اسلامی، با رأی 98 درصدی مردم در فروردین 1358، اولین نشانه اهمیت و استقبال از مردمسالاری بوده است. همهپرسی قانون اساسی، تشکیل مجلس شورای اسلامی، انتخاب رئیسجمهور، اعضای خبرگان رهبری و نمایندگان شوراهای اسلامی بهصورت منظم و در موعد مقرر، در عمر 40 ساله انقلاب اسلامی، از نشانههای این اهتمام به شمار میرود. همه این پدیدهها در حالی اتفاق افتاد که قبل از انقلاب اسلامی، اداره امور کشور توسط اقلیتی نظامی تحت عنوان رژیم شاهنشاهی و بدون هیچگونه مراجعه به رأی و نظر مردم انجام میشد. بر همین پایه، رهبر معظم انقلاب همواره بر اهمیت رأی و نظر مردم پافشاری داشته‌‌اند و فرمودهاند: «هیچکس در نظام اسلامی نباید مردم، رأی مردم و خواست مردم را انکار کند... بدون آراء مردم، بدون حضور مردم و بدون تحقق خواست مردم، خیمه نظام اسلامی سر پا نمیشود و نمیماند.»

 ارتقای آگاهی سیاسی

آگاهی سیاسی قشرهای گوناگون جامعه، به منظور مشارکت سیاسی و پذیرفتن نقش مسئولانه کنشگری سیاسی و اجتماعی، اهمیت فراوانی دارد. از این رو، کسب آگاهی و شناخت نسبت به امور عمومی جامعه، شناخت رهبران و کارگزاران سیاسی، تعامل مناسب مردم و حکومت، آگاهی از عملکرد دستگاههای اجرایی و مانند آن، به منظور تربیت نسلی مسئول، ضرورتی اجتنابناپذیر است. رهبر انقلاب درباره لزوم آگاهی و بینش سیاسی اعضای جامعه فرموده است: «این یک چیز مهمی است وقتی انسان جریانهای گوناگون را میشناسد، میتواند پدیدهها را استنتاج کند که این پدیده چیست، چه شد که این اتفاق افتاد؟ در تحلیل، دچار خطا و اشتباه نمیشود.»

به صحنه آوردن ملت برای ایفای نقش کنشگری سیاسی و عضو مفید، مؤثر و مسئول جامعه اسلامی بودن که در اصطلاح علمی از آن به جامعهپذیری سیاسی (political socialization) یاد میشود، از ارمغانها و دستاوردهای بزرگ انقلاب اسلامی است که برگرفته از آموزههای ناب اسلامی است. چنانکه امیرمؤمنان علیه السلام فرمودهاند: «اتَّقُوا اللَّهَ فِی عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّکُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِم؛ از خدا بترسید، در حق بندگان و بلادش؛ زیرا شما حتى در برابر مکانها و چارپایان مسئول هستید.»

در کنار آگاهیبخشی اقشار مختلف جامعه، توجه ویژه به رشد و آگاهی سیاسی زنان مسلمان و قرار دادن آنان در کانون توجه جهانیان، در حرکت انقلاب اسلامی، از اهمیتی بسزا برخوردار بوده است. ایفای نقش کنشگری سیاسی برای زنان و تشویق به مشارکت سیاسی برای آنان، برگرفته از آموزههای اسلامی و تأسی از سیره بانوان بزرگ اسلام، همانند حضرت خدیجه علیها السلام و همسران پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم و تلاش آشکار حضرت زهرا علیها السلام و حضرت زینب علیها السلام در حفظ حیات سیاسی جامعه اسلامی بوده است. بهرغم نگاه واقعبینانه انقلاب اسلامی به موضوع زن، متأسفانه در سالهای اخیر، به تبع فرهنگ منحط غرب، نگاه ابزاری به موضوع زن در جامعه ما غلبه پیدا کرده و مشاهده میشود که شخصیت وجودی آنان در حد عروسکهایی با انواع و اقسام آرایشهای مهوع، برای لذتجویی و شهوترانی مردان هوسباز در حال تنزل است.

 مطبوعات و رسانههای جمعی

مطبوعات بهعنوان رکن چهارم دموکراسی در ایران، تاریخ پر فراز و نشیبی داشته است. ‏هر گاه اختناق و استبداد به اوج رسیده، آزادی مطبوعات نیز تحدید شده است؛ و زمانی که فضای مناسب سیاسی بر کشور حاکم شده، مطبوعات نیز از آن بهره گرفتهاند.

با وقوع انقلاب اسلامی، توسعه رسانهها و مطبوعات، به لحاظ کمی و کیفی و در بخشهای نشریات مکتوب و غیرمکتوب چنانکه امروز نشریات علمی دارای مجوز بیش از 1700 است ، رادیو، تلویزیون، رایانه، فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، با گسترش چشمگیری روبهرو بوده است؛ بهگونهای که امروزه هر یک از اعضای جامعه، دستکم به یکی از این رسانه‌‌ها دسترسی دارند. نشریات و رسانههای آزاد برای نظام اسلامی، از آن جهت اهمیت دارد که موضوع فساد و قاچاق ذهن جامعه با اطلاعرسانی از مجاری، مطبوعات، رسانهها و شبکههای اجتماعی مردمنهاد صورت گرفته است و خود همین وضع، فضایی است که انقلاب اسلامی در اختیار مطبوعات قرار داده است. اگرچه گاهی به دلیل فشار برخی افراد و گروهها، از آزادی عمل مطبوعات و رسانه‌‌ها ممانعت میشود، ولی حرکت کلی نظام و مسئولان آن تاکنون در جهت تحقق آزادی کامل رسانه‌‌ها در چارچوب موازین شرع و مصالح کلی نظام اسلامی بوده است. بدیهی است که گاهی در موارد خاص، به دلیل برخی محذورات اخلاقی، اعتقادی، سیاسی و یا حقوقی، مراجع قانونی برخی تضییقها را به رسانهها اعمال میکنند، اما نباید این تضییقات را به رویکرد کلان نظام تسری داد و دستاوردهای بزرگ در این حوزه را نادیده گرفت. طبعاً این محدودیتها کموبیش در همه کشورها وجود دارد و رسانهها نیز ناگزیر از تبعیت قوانین جاری و عرفی جامعه هستند.

 تقویت محور مقاومت اسلامی

حدود 12 سال پیش در سال 1385 رژیم جعلی صهیونیستی با پیشرفتهترین سلاحهای خود به قصد نابودی جنبش مقاومت اسلامی موسوم به حزبالله، به جنوب لبنان حمله کرد، اما با مقاومت حیرتآفرین رزمندگان جنبش مقاومت و پس از 33 روز نبرد، با شکست مفتضحانه عقبنشینی کرد. هرچند پس از آن دیگر تجاوز به جنوب لبنان صورت نگرفته، اما حمایت از حزبالله بهعنوان محور مقاومت اسلامی، وظیفه بزرگ بر دوش همه ملل اسلامی است تا به تقویت آن در برابر دشمن صهیونیستی بهعنوان مهره استکبار جهانی در منطقه که سودای «خاورمیانه بزرگ» را در سر میپروراند همت گمارند.

با پیروزی انقلاب اسلامی و تحت رهبری هوشمندانه حضرت امام، روحیه آزادیخواهی و ظلم‌‌ستیزی در میان مسلمانان ستمدیده جهان متجلی شد. به همین جهت، از همان ابتدای شکلگیری انقلاب اسلامی، چرخش به سوی کشورهای غیرمتعهد، بهجای دولتهای استکباری و حمایت از نهضتهای آزادیبخش، در صدر برنامهها و سیاستها قرار گرفت.

بر همین اساس، اگر نبود نقشآفرینیها و دلاورمردیهای مقاومت اسلامی، سرنوشت امت اسلامی بهگونه دیگری رقم میخورد. از این رو حمایتهای نظام جمهوری اسلامی از مردم سوریه و عراق در برابر داعش، علاوه بر اینکه کشورهای مسلمان را از خطر تجزیه و نابودی نجات داد، باعث شد تا از زبانه کشیدن آتش خشم دشمنان تشیع، به سرحدات نظام اسلامی نیز جلوگیری شود.

 استکبارستیزی

از اصول مسلم و خدشهناپذیر حاکم بر سیاست خارجی که در قانون اساسی جمهوری اسلامی به آن تصریح شده، اصل «نه شرقی، نه غربی» است. در شرایطی که جهان به دو بلوک شرق و غرب تقسیم شده بود و شاه ایران نیز بهعنوان یکی از مهرههای اصلی آمریکا در خاورمیانه، سیاستهای تجاوزگرانه غرب و بهخصوص آمریکا را پیاده میکرد و کشورهای مسلمان و جهان سوم نیز چارهای جز قرار گرفتن در تحت سیطره یکی از دو قطب حاکم نداشتند، انقلاب اسلامی با شعار «نه شرقی، نه غربی»، نظام سلطه در جهان را به چالش کشید و استقلال کشور را تضمین کرد.

احیای اسلام سیاسی، بهعنوان یک مدل قابلاتکا در جهان معاصر، با تکیه بر اصل «نه شرقی، نه غربی» و همراه با آن، ارتقای سطح امید و آگاهی سیاسی در ملل جهان، بهویژه جهان اسلام و تأثیر بر نهضتهای مردمی جهان از جمله کمک به بیداری اسلامی، موجب به چالش کشیدن سلطه استکبار جهانی و در رأس آن ایالات متحده در عرصه بینالمللی و افزایش نفوذ و اقتدار جهانی و منطقهای ایران شده است.

«جیمز ریچارد» کارشناس روابط بینالملل در مصاحبه با خبرگزاری فارس گفته است: «ایران قدرت اول منطقه و بازیگر بسیار فعال و تأثیرگذار در سطح جهان است. قدرت و نفوذی که ایران در کشورهای منطقه دارد، آمریکا ندارد؛ این نشانه دیپلماسی فعال ایران در بیش از 30 سال گذشته بوده است.»

امام راحل درباره این سیاست میفرمایند: «ما نه تحت حمایت آمریکا و نه تحت حمایت شوروی و نه تحت حمایت هیچ قدرتی نیستیم. ماییم و تحت عنایات خدای تبارک و تعالی... آن چیزی که شما میخواستید، جمهوری اسلامی بود؛ آن چیزی را که شما میخواستید، نه شرقی و نه غربی بود، این را حفظش کنید.»

 تحقیر آمریکا

جنایتهای آمریکا نسبت به مردم ایران، چه قبل و چه بعد از انقلاب، آنقدر زیاد است که حضرت امام از آمریکا به عنوان شیطان بزرگ یاد کرده است. به همین جهت، مبارزه با آن همواره یکی از اصول عمده سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بوده است. در طول حدود نیم قرن گذشته، هیچ حادثهای به اندازه انقلاب اسلامی نتوانسته است به حیثیت بینالمللی آمریکا ضربه وارد کند. سقوط رژیم شاهنشاهی که بهعنوان مدافع و حافظ منافع آمریکا در منطقه عمل میکرد، اخراج دهها هزار کارشناس و مستشار آمریکایی از ایران، خروج از پیمان سنتو که برای حفظ منافع آمریکا تشکیل شده بود، تسخیر لانه جاسوسی، دستگیری دیپلماتهای جاسوس و دهها نمونه دیگر، از جمله موارد تحقیر آمریکاست. نامشروع اعلام کردن اسرائیل و به رسمیت نشناختن مذاکرات صلح خاورمیانه و اعلام مبارزه تا سرنگونی این رژیم غاصب که از حمایتهای همهجانبه غرب و بهخصوص آمریکا برخوردار است، از دیگر محورهای اصلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی به شمار میرود.

 قدرت منطقهای

تأثیرگذاری بر معادلات منطقهای و بینالمللی، به چالش کشیدن سیاستهای منطقهای استکبار جهانی، حمایت از کشورهای اسلامی در برابر متجاوزان، حمایت از مقاومت اسلامی، دفاع از آرمان ملت فلسطین، تلاش در منزوی ساختن گروههای تکفیری از جمله داعش، پیشرفتهای چشمگیر در عرصه قدرت نظامی و دفاع موشکی، برخورداری از ذخایر قابلتوجه نفت و گاز و دسترسی به فناوری مربوط به استخراج و پالایش آنها از امتیازات منحصربهفرد ایران در شرایط کنونی است که توجه قدرتهای بزرگ را به خود معطوف ساخته است. به همین سبب، تصمیمگیری برای موضوع فعالیت هستهای در قالب مذاکرات برجام با حضور و مشارکت فعال کشورهای بزرگ اروپایی و ایالات متحده با عنوان 1+5 سالها به طول انجامید و زمانی که کشور ایالات متحده به دلیل توهم تضرر، از این پیمان خارج شد، گروه 1+4 متشکل از کشورهای اروپایی، آمادگی خود را برای تداوم همکاریها در قالب برجام اعلام کردهاند و مذاکرات آنها نیز در حال انجام است. بدیهی است که این امر، نشان از اهمیت کشور ایران برای قدرتهای جهانی است تا آنجا که برخی موضعگیریهای آنها، حتی به تقابل با ایالات متحده منجر شده و این تقابل در هیچ دورهای اینقدر آشکارا ابراز نشده است.

مجله «فارین پالیسی» در شماره اخیر خود نوشته است: آمریکا نمیتواند ایران را منزوی کند؛ زیرا نهتنها متحدان اروپایی او با تصمیم دولت ترامپ برای خروج از توافق هستهای و بازگشت تحریمها علیه ایران مخالفت کردهاند، بلکه دولتهای روسیه و چین نیز در صددند واردات نفت از ایران را با واحد پول خود انجام دهند تا از این طریق خود را از مبادلات بر پایه دلار جدا کنند. بدیهی است چنین اقداماتی، دولت آمریکا را برای اعمال مؤثر تحریمها دچار محدودیت خواهد ساخت.

 

 

 

 

 

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA


خروج